MİRASLA İLGİLİ DAVALAR BÖLÜMÜ
Hüküm 1109: Müslüman bir kimse vefat ettiğinde, hayatlarının bir döneminde kâfir olmuş iki oğlu bulunuyorsa ve kâfir Müslümandan miras alamayacağı için, bu iki oğul sonradan Müslüman olmuşsa; bunlardan biri babanın vefatından önce, diğeri ise sonra Müslüman olmuş ve hangisinin vefatından önce Müslüman olduğu konusunda anlaşmazlığa düşmüşlerse, önce Müslüman olduğunu iddia edenin bunu ispat etmesi gerekir. Aksi takdirde, bu durumu inkâr eden kardeşin yemin etmesiyle birlikte sözü geçerli olur. Ancak kardeş, durum hakkında bilgisi olmadığını iddia ederse, önce Müslüman olduğunu iddia eden kişi, diğer kardeşin bu durumu bildiğini öne sürüyorsa, ona babalarının ölümünden önce Müslüman olduğuna dair bilgisi olmadığına yemin ettirebilir.
Hüküm 1110: Ölen kimsenin kâfir bir oğlu ve Müslüman bir vârisi varsa, baba vefat ettikten sonra oğlu Müslüman olur ve babasının ölümünden önce Müslüman olduğunu iddia eder, Müslüman vâris ise bunu inkâr ederse, oğlun Müslümanlığının babasının ölümünden önce olduğunu ispat etmesi gerekir. İspat edemezse miras alamaz.
Hüküm 1111: Bir kişinin elinde bir mal olsa ve başka biri bu malın ölen miras bırakanına ait olduğunu iddia etse: Eğer kişi, bunu ve mirasçı olduğunu ispat ederse, malın tamamı kendisine verilir. Eğer o kişinin dışında başka bir mirasçısı olduğu bilinirse, onun (iddiayı yapanın) hissesi kendisine verilir, gaip olanın hissesi ise muhafaza edilir ve kendisi aranır. Şayet bulunursa, hissesi kendisine verilir.
Bulunamazsa, eğer sahibi bilinmiyorsa veya bilinip de malın kendisine ulaştırılması mümkün değilse, sahibi bilinmeyen mal muamelesi yapılır. Aksi takdirde, kendisinden haber alınamayan kayıp kişinin malı gibi işlem görür.
Hüküm 1112: Bir kadının tek bir çocuğu varsa ve her ikisinin de kendi malı bulunuyorsa, kadın ve çocuğu vefat ettiğinde, kadının erkek kardeşi çocuğun annesinden önce öldüğünü iddia ederken, kadının kocası ise önce kadının, sonra çocuğunun öldüğünü iddia ederse; bu durumda koca, çocuğun annesinin sağlığında öldüğü varsayımına göre hakkından emin olduğu miktarı alır. Erkek kardeş ile koca arasındaki anlaşmazlık, yalnızca kadının malının yarısı ve çocuğun malının altıda biri üzerinedir. Zira kadının malının diğer yarısı ile çocuğun malının beşte altısı her iki durumda da kocaya aittir. Bu durumda, eğer her ikisi de kendi iddiasını ispatlamak için delil (beyyine) sunarsa, yemin etmeleri şartıyla, anlaşmazlık konusu olan malın aralarında yarı yarıya paylaştırılmasına hükmedilir. Aynı durum, ortada bir delil olmadığında her ikisinin de yemin etmesi halinde de geçerlidir. Eğer biri delil sunar da diğeri sunamazsa, mal delil sunana verilir. Benzer şekilde, biri yemin eder de diğeri etmezse, mal yemin edene verilir. Şayet ikisi de yemin etmezse, aralarında kura çekilir.
Hüküm 1113: Hâkimin hükmü, yalnızca anlaşmazlığı ortadan kaldırmak ve zahiren bu hükme göre hareket etmeyi zorunlu kılmak açısından etkilidir. Yoksa hükmün, hakikat açısından hiçbir etkisi yoktur. Dolayısıyla davacı, davalıdan hiçbir hak talep edemeyeceğini bildiği halde hâkimin kararıyla ondan bir şey alırsa, o malda tasarrufta bulunması caiz değildir, bilakis onu sahibine iade etmesi gerekir. Aynı şekilde mirasçı, miras bırakanının davalıdan haksız yere mal aldığını bilirse, bu durum onun için de geçerlidir.
Hişam b. Hakem'in Ebu Abdullah'tan (Aleyhi's-Selam) rivayet ettiği sahih bir hadise göre Resulullah (Sallallahu aleyhi ve alihi ve sellem) şöyle buyurmuştur: "Ben aranızda ancak delillere ve yeminlere göre hükmederim. Bazınız delilini sunmada diğerinden daha becerikli olabilir. Her kime, kardeşinin malından bir şeyi hükmederek verirsem, ona ancak ateşten bir parça vermiş olurum."
Resulullah (Sallallahu aleyhi ve alihi ve sellem) şöyle buyurmuştur: "Ben ancak sizin aranızda beyyineler ve yeminlerle hüküm veririm. Olabilir ki sizden biriniz davasını sunarken hataya düşer ve böylece doğru hükmün yolunu kendi kendine kapatır. Buna göre her kime, kardeşinin malından bir şeyi (beyyine ve yemin dışında bir şeyle) hükmederek verirsem, ona ancak ateşten bir parça vermiş olurum."