Sübülü’s-Selâmİslam Fıkhı Kütüphanesi Pazartesi, 5 Cemaziyelahir 1448 Hicrî
Dizine dön

DAVALARA İLİŞKİN HÜKÜMLER BÖLÜMÜ

Hüküm 1081: Müddei (davacı), bir başkası aleyhine bir şey iddia eden ve akıl sahiplerinin (ukalânın) nezdinde bunu ispat etmekle yükümlü olan kişidir. Örneğin, birinden bir mal, hak veya benzeri bir şey talep etmesi ya da borcunu ödediğini veya üzerine vacip olan bir malı teslim ettiğini iddia etmesi gibi. Davacıda bulunması gereken şartlar şunlardır: Akıl ve buluğ çağına ermiş olmak. Ancak çocuğun davasının, davalıya suç isnat edilmesi gibi bir sonuç doğurması halinde buluğ şartı aranmaz. Ayrıca davacının reşit (rüşt sahibi) olmasının da şart koşulduğu söylenmiştir; fakat daha doğru (ezher) olan görüş, bunun şart olmadığı yönündedir. Hüküm 1082: Davacının davasının dinlenmesi için, davayı kendisi adına veya dava açma velayetine sahip olduğu biri adına açması gerekir. Dolayısıyla, başkasına ait bir mal için açtığı dava, o kişinin velisi, vekili veya vasisi olmadıkça dinlenmez. Davanın dinlenmesi için dava konusunun caiz ve meşru bir mesele olması da şarttır. Bu nedenle, bir Müslümanın başka bir Müslümana karşı, kendi zimmetinde şarap, domuz veya benzeri şeylerin bulunduğuna dair açtığı dava dinlenmez. Ayrıca, dava konusunun şer'i bir sonuç doğurması da gerekir. Dolayısıyla, kabz (teslim alma) ve benzeri yollarla tamamlanmamış hibe veya vakıf iddiaları dinlenmez. Hüküm 1083: Davacı, hak sahibinin kendisi değil de veli, vasi veya tam yetkili vekil gibi biri ise, iddiasını delil (beyyine) göstererek ispatlayabiliyorsa durum böyledir (yani ispatlamış olur). Aksi takdirde, inkâr edene (münkire) yemin teklif etme hakkına sahiptir. Eğer inkâr eden yemin ederse dava düşer. Eğer inkâr eden yemini davacıya iade ederse (reddederse) ve davacı yemin ederse hak sabit olur. Davacı yemin etmezse, dava yalnızca onun tarafından düşmüş olur ve hak sahibinin daha sonra davayı yenileme hakkı saklı kalır.