Sübülü’s-Selâmİslam Fıkhı Kütüphanesi Pazartesi, 5 Cemaziyelahir 1448 Hicrî
Dizine dön

Erkek ile Kız Kardeşlerin ve Çocuklarının Mirası

Hüküm 1006: Bu tabakanın mirasında ki genel kurallar şunlardır: Anne-baba bir veya baba bir erkek ve kız kardeşler miraslarını farklılık esasına göre alırlar. Anne-baba bir kardeşler, sadece baba bir olan kardeşlerle bir araya geldiklerinde, baba bir kardeşleri mirastan menederler. Eğer kız kardeş bir tane ise, farz olarak ona yarım (yarısı) düşer. Eğer birden fazla iseler, farz olarak onlara üçte iki düşer. Ancak sadece erkek iseler veya hem erkek hem de kız iseler, farz olan birşey yoktur ve kalanı alırlar. Anne bir erkek ve kız kardeşler ise, tek iseler altıda birini alırlar. Birden fazla iseler, üçte birini eşit olarak paylaşırlar. Eğer anne-baba bir ve sadece anne bir erkek ve kız kardeşler bir araya gelirlerse, Kelale-i ümmiye olarak farz payları verilir ve kalan, anne-baba bir erkek ve kız kardeşlere belirttiğimiz şekilde verilir. Daha fazla detay için şöyle diyoruz: Onların Mirasları şu şekillerde olur: 1- Miras bırakanın tek bir erkek kardeş veya tek bir kız kardeşi mirasçı olduğunda, bu durumda erkek veya kız kardeş, mirasın tamamını alır; bu, onların ana baba bir, baba bir veya anne bir kardeş olmalarına bakılmaksızın geçerlidir. 2- Miras bırakanın sadece erkek kardeşleri, sadece kız kardeşleri veya hem erkek hem kız kardeşleri mirasçı olup, hepsi ana baba bir veya hepsi baba bir ise, mal, tüm mirasçılar tek cinsiyetten (sadece erkek veya sadece kadın) ise aralarında eşit olarak bölüştürülür. Aksi takdirde, erkeğe kadının iki katı verilir; yani kız kardeşe bir hisse, erkek kardeşe iki hisse düşer. 3- Miras bırakanın sadece anne bir erkek kardeşleri, sadece anne bir kız kardeşleri veya hem anne bir erkek hem de kız kardeşleri mirasçı ise, cinsiyetleri farklı olsa bile mal aralarında eşit olarak bölüştürülür. 4- Ana baba bir erkek kardeşin, anne bir erkek kardeş olmaksızın baba bir erkek kardeşle birlikte bulunması durumunda, mirasın tamamını ana baba bir erkek kardeş alır, baba bir erkek kardeş ise hiçbir şey almaz. Bu durumda, birden fazla ana baba bir erkek kardeş varsa, malı eşit olarak paylaşırlar. Aynı hüküm, ana baba bir kız kardeşin, anne bir kız kardeş olmaksızın baba bir kız kardeşle birlikte bulunması durumunda da geçerlidir. Mirasçılar erkek ve kadın olarak farklılık gösteriyorsa, mal erkeğe kadının iki katı olacak şekilde paylaştırılır. 5- Ana baba bir erkek veya kız kardeşlerin ya da (ana baba bir erkek veya kız kardeş yoksa) baba bir erkek veya kız kardeşlerin, tek bir anne bir erkek veya kız kardeşle birlikte bulunması durumunda, anne bir erkek veya kız kardeşe mirasın altıda biri verilir. Kalanı diğer erkek veya kız kardeşler arasında eşit olarak paylaştırılır; ancak cinsiyetleri farklılık gösteriyorsa, erkeğe kadının iki katı verilir. 6- Ana baba bir erkek veya kız kardeşlerin ya da (ana baba bir erkek veya kız kardeş yoksa) baba bir erkek veya kız kardeşlerin, birden fazla anne bir erkek veya kız kardeşle birlikte bulunması durumunda, miras üç hisseye ayrılır. Bu hisselerden biri, anne bir erkek ve kız kardeşlere verilir ve bunu kendi aralarında erkek ve kadın olarak eşit olarak paylaşırlar. Diğer iki hisse ise kalan mirasçılara olup, erkeğe kadının iki katı verilir. 7- Anne ve babası bir olan (öz) kardeşler ile baba bir kardeşler ve anne bir erkek veya kız kardeş bir araya geldiğinde; baba bir kardeşler mirastan mahrum edilir, anne bir erkek veya kız kardeşe malın altıda biri verilir ve kalanın tamamı öz kardeşlerine eşit olarak bölüştürülür. Aynı şekilde, anne ve babası bir olan (öz) kız kardeşler ile baba bir kız kardeşler ve anne bir erkek veya kız kardeş bir araya geldiğinde de hüküm böyledir. Erkek ve dişi farklılığı olması halinde, erkeğe dişinin iki katı verilir. 8- Ölen kişinin anne ve babası bir (öz) erkek veya kız kardeşleri veya hem erkek hem kız kardeşleri ile sadece baba bir erkek veya kız kardeşleri veya hem erkek hem kız kardeşleri ve sadece anne bir erkek veya kız kardeşleri veya hem erkek hem kız kardeşleri bir araya geldiğinde; önceki durumda olduğu gibi baba bir erkek ve kız kardeşler miras almazlar. Anne bir erkek ve kız kardeşlere malın üçte biri verilir, bu pay erkek ve dişi arasında eşit olarak bölüştürülür. Diğer üçte iki ise öz kardeşlere aittir; aralarında eşit olarak paylaştırılır ister hepsi erkek olsun ister hepsi dişi olsun. Aksi takdirde (karma olmaları durumunda), erkeğe dişinin iki katı verilir. Hüküm 1007: Eğer koca, karısı ve kardeşlerini geride bırakarak ölürse, eş mirastan dörtte birini veya sekizde birini alır (detaylı açıklaması gelecektir) ve kardeşleri de önceki meselelerde belirtildiği üzere miras alır. Eğer kadın, kardeşlerini ve kocasını geride bırakarak ölürse, kocaya malın yarısı düşer ve kalanı da öncekine göre kardeşlere dağıtılır. Burada şu da göz önünde bulundurulmalıdır: Kız kardeşlerin mirasçılığına ilişkin bazı durumlarda farz kılınan paylar, farîzeden (toplam taksimden) fazla olur; bu durumda eksiklik, anne bir kız kardeşlere değil, öz veya baba bir kız kardeşlere yansıtılır. Örneğin, bir kadın geride kocasını, anne-baba bir veya baba bir iki kız kardeşini ve anne bir iki kız kardeşini bırakarak ölürse; anne tarafından akraba olanların (anne bir kardeşlerin) hissesi üçte bir (1/3), anne-baba bir veya baba bir olan iki kız kardeşin hissesi ise üçte ikidir (2/3). Bu ikisi terekenin tamamını oluşturur, ancak kocanın yarımlık (1/2) hissesi buna eklenince payda aşılır. Bu durumda eksiklik, anne-baba bir veya baba bir olan iki kız kardeşe yansıtılır. Şöyle ki, tereke altı hisseye bölünür. Anne bir iki kız kardeşe, sanki ölen kız kardeşlerinin kocası yokmuş gibi bu hisselerden ikisi verilir. Ama eğer kocası varsa Kocaya terekenin yarısı olan üç hisse verilir. Geriye kalan tek bir hisse ise baba bir veya anne-baba bir iki kız kardeşe kalır. Bunun anlamı şudur: Eksiltme anne-baba bir veya baba bir kız kardeşlere uygulanır, anne bir kız kardeşlere uygulanmaz. Hüküm 1008: Eğer ölenin erkek kardeşleri yoksa, onların paylarını almak üzere soyları (çocukları) onların yerine geçer. Şayet ölen kişi, anne bir erkek kardeşin çocukları ile baba bir veya ana-baba bir erkek kardeşin çocuklarını geride bırakmışsa, anne bir olan erkek kardeşin çocukları, sayıları çok olsa bile altıda bir (1/6) pay alırlar. Geriye kalan pay ise, sayıları az olsa bile ana-baba bir veya baba bir erkek kardeşin çocuklarına aittir. Ancak, kardeşlerin, yani yeğenlerin babalarının, sayısı birden fazla ise, miras öncelikle sanki hayattaymışlar gibi kardeşler arasında paylaştırılır. Sonra her birinin payı kendi çocukları arasında taksim edilir. Anne bir olan erkek veya kız kardeşlerin çocuklarının payı, erkek ve dişi olarak farklı olsalar bile aralarında eşit olarak bölünür. Ana baba bir veya baba bir erkek veya kız kardeş çocuklarının hissesine gelince, en güçlü görüşe göre bu hisse aralarında farklılık gözetilerek paylaştırılır; yani erkek çocuğa kız çocuğun iki katı hisse verilir. Ancak ihtiyatlı olan, sulh yoluna gitmektir.