Sübülü’s-Selâmİslam Fıkhı Kütüphanesi Pazartesi, 5 Cemaziyelahir 1448 Hicrî
Dizine dön

VEFAT İDDETİ

Hüküm 749: Kocanın vefatı durumunda, kadının yaşı ne olursa olsun iddet beklemesi gerekir. Bu hüküm küçük, ergin veya menopoza girmiş tüm kadınlar için aynı olup, nikâhın sürekli veya geçici olması, zifafın gerçekleşip gerçekleşmemesi arasında bir fark gözetilmez. İddet süresi, kadının hamile olup olmamasına göre değişir. Eğer kadın hamile değilse iddeti dört ay on gündür. Eğer hamileyse, iddeti bu süre (dört ay on gün) ile doğum yapması arasında daha uzun olanıdır. Hamile kadın, doğum yapana kadar iddetine devam eder. Doğum yaptığında, kocasının vefatının üzerinden dört ay on gün geçmişse iddeti sona ermiş olur. Aksi takdirde, bu süreyi tamamlayana kadar iddetine devam eder. Kocanın gaip veya benzeri bir durumda olduğu hallerde, vefat iddetinin başlangıcı, ölümün gerçekleştiği an değil, ölüm haberinin eşe ulaştığı andır. Ancak bu durumun akıl hastası ve küçük yaştaki kadınlar için geçerliliği tartışmalıdır. Hüküm 750: Vefat iddetinin başlangıcı, ölümün gerçekleştiği an değil, öğrenildiği andır. Dolayısıyla kadın; yolculuk, hapis, kaybolma gibi bir sebeple kocasının vefatını öğrenmemişse, vefatı öğreninceye kadar iddeti saymaya başlamaz. Eğer koca kayıpsa ve kadın durumu şer'i hâkime intikal ettirip hâkim de kocanın vefatına hükmetmişse, iddet bu hükmün kendisine tebliğ edildiği andan itibaren başlar. Kaçırılma gibi bir olaya maruz kalıp daha sonra vefat ettiğine dair kesin kanaat oluşursa, iddet bu kanaatin oluştuğu andan itibaren başlar. Hüküm 751: Kadının, boşanma iddetinde zikrettiğimiz manada, kocasının vefatı üzerine de iddet beklemesi gerekir. Aynı şekilde, ergenliğe ulaşmış ise yas tutması da vaciptir. Bu, süs eşyası sayılan elbiseleri, yağları ve güzel kokuları terk etmesiyle olur. Kırmızı ve sarı renkli elbiseler giymesi, takı takması, sürme, güzel koku, kına ve eşlerin kocaları için süslendiği buna benzer diğer süs unsurlarını kullanması haramdır. Hüküm 752: Koca, karısından uzakta kaybolur ve kadın, özel karinelere dayanarak kocasının bu kayboluşu sırasında öldüğüne kanaat getirirse, iddet süresi bu karinelere istinaden ölümünden emin olduğu andan itibaren başlar. İddet süresi bittikten sonra başka biriyle evlenebilir. Şayet başka biriyle evlenir de ilk kocasının, ikinci evliliğinden sonra öldüğü ortaya çıkarsa, ikinci kocasından ayrılması gerekir. Eğer hamile ise, ikinci kocasından şüpheyle gerçekleşen ilişki (vat'-ı şüphe) iddeti bekler ki bu, doğum yapana kadar süren boşanma iddeti gibidir. Doğumdan sonra ise ilk kocası için dört ay on gün vefat iddeti bekler. Hamile değilse, önce ilk kocası için vefat iddeti, ardından ikinci kocası için şüphe iddeti bekler. Hüküm 753: Bir kadının iddet süresinin bittiğine dair iddiası iki şartla kabul edilir: Birincisi: İhtiyaten, kadının töhmet altında olmaması. İkincisi: Boşanmadan veya kocanın ölümünden itibaren, emsallerinin âdet durumu da göz önünde bulundurulduğunda, iddetin bitebileceği bir sürenin geçmiş olması.