BOŞANMA VE HÜKÜMLERİ
Hüküm 736: Boşayan kişide bulunması gereken şartlar şunlardır:
1- Buluğ: Buna göre çocuğun boşaması geçerli değildir.
2- Akıl: Delinin, baygınlık veya sarhoş edici bir madde kullanımı gibi sebeplerle aklını yitirmiş olanın boşaması geçerli değildir.
3- İrade: Zorlanan veya mecbur bırakılan kişinin boşaması geçerli değildir.
4- Sözle gerçek anlamda ayrılmayı kastetmek: Bu nedenle, uyku halindeyken, şaka yollu, yanılarak veya benzeri durumlarda söylenen boşama sözü geçerli değildir.
Hüküm 737: Boşanmanın geçerli olması için kadının hayız ve nifas hallerinden temizlenmiş olması gerekir. Ancak bu durumun istisnaları şunlardır:
Birincisi: Kocanın, karısıyla zifafa girmemiş olması.
İkincisi: Karısının hamileliğinin belirgin olmasıdır. Eğer hamileliği belirgin değilken kocası onu hayızlı iken boşar, sonrasında ise o esnada hamile olduğu anlaşılırsa, ihtiyaten onu ikinci defa boşaması gerekir.
Üçüncüsü: Eşin gaip veya hapsedilmiş olması ve eşinin durumunu öğrenememesi halinde, eşi hayız halinde olsa bile boşama geçerlidir. Ancak gaip veya hapsedilmiş olan kişi, eşinin âdetini bilmesi veya bazı şer'î deliller yoluyla durumunu öğrenebiliyorsa, temiz olduğunu bildiği bir süre geçmedikçe onu boşaması caiz olmaz. Aynı şekilde eş seyahate çıktığında karısını hayızlı halde bırakmışsa, hayız süresi geçmedikçe onu boşaması caiz değildir. Eş bu durumun dışında karısını hayızlı haldeyken boşarsa bu boşama caiz olmaz. Eğer karısının hayızlı olduğunu zannederek boşar ancak temiz olduğu ortaya çıkarsa, bu zannın şart olan kasıt ile çelişmemesi kaydıyla boşama geçerlidir.
Hüküm 738: Kadının hayız ve nifas hâlindeyken boşanması caiz olmadığı gibi, kendisiyle cinsel ilişkiye girilmiş olan temizlik döneminde (tuhr) boşanması da caiz değildir. Şayet koca, eşiyle temizlik döneminde cinsel ilişkiye girmişse, kadının hayız görüp tekrar temizlenmesini beklemesi, ardından ilişkiye girmeksizin onu boşaması gerekir. Eğer koca, eşinden uzakta bir yolculukta ise kadının âdeten yeni bir temizlik dönemine geçeceği bir süre beklemesi gerekir. Bu bekleme süresi, ihtiyaten en az bir ay olmalıdır.
Küçük yaştaki kız çocuğu ile menopoz dönemindeki (yaise) kadın bu hükmün dışındadır; onlarla cinsel ilişkiye girilmiş olan temizlik döneminde boşanmak caizdir. Hamileliği belli olan gebe kadın için de aynı durum geçerlidir. Eğer koca, eşini boşadıktan sonra hamile olduğu ortaya çıkarsa, ihtiyaten boşamayı tekrarlaması daha uygundur. Âdet görme yaşındayken âdet görmeyen kadına gelince, kocası onunla cinsel ilişkiye girmişse, üç ay süreyle ondan ayrı kalmadıkça boşaması caiz olmaz.
Hüküm 739: Boşanma, yalnızca Arapça ve özel bir sîga ile ifade edilen boşanma lafzı ile gerçekleşir. Bu işlem, boşanma beyanını duyan iki erkek şahidin huzurunda yapılır. Örneğin koca, "Eşim Falan kimse boştur" der veya eşine hitaben "Sen boşsun" der ya da vekili, "Müvekkilimin eşi Falan kimse boştur" der. Eğer eş belirli ise isminin zikredilmesi gerekmez. Koca Arapça bilmiyorsa, bu formülü düzgün bir şekilde ifade edebilecek birini vekil tayin etmelidir. Bu mümkün olmazsa, boşanma iradesini belirten ifadenin diğer dillerde söylenmesi caizdir.
Hüküm 740: Boşanmanın geçerli olabilmesi için, boşanma iradesinin ciddiyetle, şaka veya eğlence amacıyla değil, boşanma kastıyla ifade edildiğini birlikte duyan iki adil erkek şahidin huzurunda gerçekleşmesi şarttır.
Hüküm 741: Mut'a nikahlı kadının boşanması sahih değildir. Ayrılık, sürenin dolmasıyla veya erkeğin süreyi kadına hibe etmesiyle gerçekleşir. Erkeğin, "Mut'a süresini sana hibe ettim" demesiyle olur. Süreyi hibe etmenin (bezl) sıhhati için, hul' ve mübârât boşanmalarında olduğu gibi şahit bulundurmak veya kadının hayız ve nifas hallerinden temiz olması şart değildir.