ÇEŞİTLİ KONULAR
Hüküm 675: Erkeğin, yabancı bir kadının vücudunda yüzü ve elleri dışındaki kısımlara ve saçlarına bakması caiz değildir. Aynı şekilde, eğer bakış şehvet veya şüphe içeriyorsa, kadının yüzüne ve ellerine bakmak da caiz olmaz. Hatta bu iki durum (şehvet ve şüphe) olmaksızın da bakmaktan kaçınmak ihtiyaten müstahaptır.
Kadının yabancı bir erkeğe bakması hususunda da durum aynıdır. İhtiyata göre, erkeğin adeten açık olan yüzü, elleri, başı, boynu ve ayakları dışındaki yerlerine bakmamalıdır. Bu bölgelere bakmasına gelince, şüphe ve şehvet olmaksızın bakmanın caiz olduğu anlaşılmaktadır; ancak bundan da kaçınmak ihtiyaten müstahaptır.
Hüküm 676: İnsan kendi kendinin şahididir; bu bakışın harama götüren adımlardan hain ve şüpheli bir bakış mı, yoksa gelip geçici, anlık bir bakış mı olduğunu ayırt eder.
Hüküm 677: Uyarıldıklarında tesettüre riayet etmeyen kâfir kadınlara ve benzerlerine; lezzet alma ve şüphe (kötü niyet) kastı olmaksızın bakmak caizdir. Bu hüküm, yüz ve elleri ile genellikle örtmedikleri diğer vücut azalarını kapsar. Ancak istisna şartının gerçekleşmesinin zorluğu ve bakışın genel toplumsal bozukluklar doğurması nedeniyle daha önce belirtilen ihtiyatlı davranış geçerlidir.
Hüküm 678: Kadın, eşi ve mahrem yakınları dışındaki yetişkin erkeklerden bedenini- yüz ve eller hariç- örtmekle yükümlüdür. Hatta ihtiyat-ı vacip gereği, mümeyyiz olan ve bakması durumunda kendisinde şehvetin uyanması muhtemel olan baliğ olmamış erkek çocuklarının yanında da örtünmelidir.
Yüz ve eller ise fitneye düşme korkusu olmadığı sürece açılabilir. Ancak harama düşme tehlikesi varsa, erkekleri haram bakışa teşvik edecek şekilde görünürse veya güzelliği böyle bir sonuç doğuracaksa- bunu kastetmese bile- açılması yasaklanır. Bu durumda mahremleri bile olsa açılması haramdır.
Bu (hüküm), evlilik ümidi olmayan yaşlı kadınlar dışındakiler içindir. Ancak o (yaşlı kadın) için, başörtüsü ve cilbabın normalde örtmediği saçını, kolunu ve benzeri yerlerini, ziynetle gösteriş yapmaksızın açması caizdir.
Hüküm 679: Başkalarının avretine bakmak haramdır. Bu, mümeyyiz çocuğun avretine doğrudan veya cam, ayna, durgun su gibi yüzeyler üzerinden bakmayı da kapsar. Ancak eşlerin birbirlerinin avreti dâhil olmak üzere tüm vücuduna bakması caizdir.
Hüküm 680: Erkek ve kadının, kendi mahremlerinin avret mahalli dışındaki yerlerine lezzet kastı olmaksızın bakması caizdir. İhtiyaten, kadın mahremler için göbek ile diz kapağı arası avret hükmündedir. Lezzet kastıyla bakmak ise mahrem olsun veya olmasın, haramlık bakımından farksızdır.
Hüküm 681: Mahremden kasıt; kan bağı veya süt bağı sebebiyle kendisiyle evlenilmesi mutlak olarak haram olan kişidir. Bu bağlamda anne ve kız kardeş kan veya süt bağıyla mahrem olurken, kızıyla evlenilen kadın da sıhrî hısımlık yoluyla mahrem olur. Ancak geçici bir sebepten ötürü evlenilmesi haram olanlar, bu haramlık kalıcı olsa dahi, mahrem sayılmaz. Kardeşiyle livata yapılan veya iddet beklediğini bilerek nikâh akdi yapılan kadın bu duruma örnektir.
Hüküm 682: Erkeğin de kadının da kendi hemcinsine şehvetle bakması caiz değildir.
Hüküm 683: Fotoğraf ve video görüntülerinin, önceki meselelerde zikrettiğimiz doğrudan bakma hükümleriyle aynı hükümlere tabi olması ihtiyata uygundur.
Hüküm 684: Gereklilik halinde bir erkeğin, başka bir erkeğe veya eşi ya da benzeri konumda olmayan bir kadına iğne yapması veya avret mahallerini yıkaması gerekirse, imkân dahilinde avret mahalline eliyle dokunmaktan kaçınması gerekir. Aynı durum, bir kadının başka bir kadına veya eşi ya da benzeri konumda olmayan bir erkeğe karşı olan sorumluluğu için de geçerlidir.
Hüküm 685: Tedavinin buna bağlı olması ve karşı cinsten bir hekimin mesleğinde daha mahir ve yetkin olması nedeniyle ona başvurma zaruretinin bulunması halinde, doktorun yabancı bir kadının bedenine bakmasında ve eliyle dokunmasında bir sakınca yoktur. Bakma veya dokunma seçeneklerinden biri yeterli olduğunda diğeri caiz olmaz. Dolayısıyla, sadece bakarak tedavi mümkünse dokunmak caiz değildir; bunun tersi de geçerlidir.
Hüküm 686: Doktorun, eşi veya (mahremiyet açısından) onun hükmünde olmayan bir kadını tedavi ederken avretine bakması gerekirse, ihtiyaten bir ayna aracılığıyla bakması daha uygundur. Ancak tedavi, yalnızca doğrudan bakmakla mümkünse bu caizdir.
Hüküm 687: Bekârlığı sebebiyle harama düşmekten kendini alıkoyamayan kişinin evlenmesi gerekir.
Hüküm 688: Yabancı bir kadınla, başkalarının giremeyeceği bir yerde, bir kötülüğe yol açma ihtimali varsa, yalnız kalınması caiz değildir. Ancak mümeyyiz bir çocuk dahi olsa başkalarının girme ihtimalinin bulunduğu veya kötülükten emin olunan durumlarda yalnız kalmakta bir sakınca yoktur.
Hüküm 689: Bir erkek, belirli bir mehir karşılığında bir kadınla evlense ve Mehri ona ödememek niyetinde olsa bile, nikah akdi geçerlidir ve Mehri ödemesi vacip olur.
Hüküm 690: Bir Müslümanın dinden çıkıp kâfir olması (irtidat), Allah'ın ulûhiyetini, peygamberliği veya ahireti inkâr etmesiyle gerçekleşir. Aynı şekilde, Müslümanlar arasında dinden olduğu kesin olarak bilinen (zarurî) bir hükmü, bunun zarurî olduğunu ve inkârının peygamberliği inkâr etmek anlamına geleceğini bilerek reddetmesiyle de gerçekleşir. Namazın ve orucun farziyeti gibi, Müslümanların dinin bir parçası olduğu konusunda ittifak ettikleri hükümler bu kabildendir. İrtidat, aşırılık (guluv) ve Ehlibeyte düşmanlık (nasb) ile de meydana gelir; eğer bu durumlar, peygamberliği inkâr etmeye yol açan zarurî hükümleri inkâr etme seviyesine ulaşırsa küfrü gerektirir.
Hüküm 691: Mürted, millî ve fıtrî olmak üzere iki kısma ayrılır. Millî mürted, başka bir dine mensupken İslam'ı kabul edip sonradan islam dininden dönen kişidir. Fıtrî mürted ise, ebeveyninden biri veya her ikisi Müslüman olduğu için İslam fıtratı üzere doğan kimsedir. Bu ikisinin hükümleri arasında fıkhın çeşitli bölümlerinde görülebilen farklılıklar bulunmaktadır.
Hüküm 692: Kocanın veya kadının dinden dönmesi ya da İslam fıtratından çıkması (irtidat etmesi) nikâhı batıl kılar (geçersiz sayar). Eğer bu irtidat, zifaftan önce gerçekleşmişse veya kadın âdetten kesilmiş (menopozda) ise iddet beklemesi gerekmez. Ancak irtidat, zifaftan sonra gerçekleşmişse ve kadın âdet gören yaştaysa, boşanma iddeti beklemesi vaciptir. Bilindiği üzere, irtidat eden eşlerden biri iddet süresi dolmadan önce İslam'a dönerse evlilik devam eder; fakat ihtiyaten nikâhın yenilenmesi daha uygundur.
Hüküm 693: Koca fıtraten (Müslüman olarak) doğduktan sonra dinden dönerse (irtidat ederse), karısı ona haram olur. Eğer kadınla cinsel birliktelik yaşanmışsa ve menopoz döneminde değilse, vefat iddeti beklemesi gerekir. Diğer durumlardaki kadınların da tedbiren bu iddeti beklemesi evladır. Eğer koca, iddet süresi içinde İslam'a geri döner ve karısına dönmek isterse, tedbiren nikâhı yenilemesi veya kadının başkasıyla evlenebilmesi için onu boşaması tavsiye edilir. Boşanma ve vefat iddetinin süreleri, "Talak (Boşanma)" bölümünde ele alınacaktır.
Hüküm 694: Eğer kadın, nikâh akdinde kocasının kendisini memleketinden çıkarmamasını şart koşar ve kocası da bunu kabul ederse, kadının rızası olmaksızın onu oradan çıkarması caiz olmaz.
Hüküm 695: Bir erkeğin, başka birinden olan üvey kızını, diğer eşinden olan oğluyla evlendirmesi caizdir. Bunun tersi de aynı şekilde geçerlidir.
Hüküm 696: Zina sonucu hamilelik, anne veya babadan biri Müslüman ise, gebeliğin başında bir nutfe (döllenmiş yumurta) halinde bile olsa, ceninin aldırılmasını meşru kılmaz.
Hüküm 697: Bir kimse, kocası olmayan ve başka birinin iddetini beklemeyen bir kadınla zina eder, sonra (639. hükümde) zikredilen yöntemle rahminin temizlenmesini sağladıktan sonra o kadınla evlenirse ve kadın bir çocuk doğurursa, çocuğun helalden mi yoksa haramdan mı olduğu bilinmediği takdirde, çocuk şer'an o ikisine nispet edilir ve helalden olduğuna hükmedilir.
Hüküm 698: Bir kimse, iddet beklemekte olduğunu bilmediği bir kadınla evlenirse nikâh akdi batıl olur. Eğer zifaf gerçekleşmişse, o kadın bu erkeğe ebediyen haram olur. Bu evlilik birliği esnasında kadının bir çocuğu dünyaya gelirse, zifaftan sonra en az hamilelik süresi olan altı ayın geçmiş olması gibi bir imkân dâhilinde olduğu sürece, çocuk şer'an babasına nispet edilir. Bu mümkün değilse, yani hamileliğin azami süresi henüz dolmamışsa ve bu durum mümkün görünüyorsa, çocuk ilk kocasına ait olur. Çocuğun her iki erkeğe de nispet edilme ihtimali varsa, kesin kanaat oluşturan delillere göre hareket edilir. Kadının da durumdan habersiz olması halinde çocuk ona nispet edilir. Ancak kadın, iddet beklediğini ve iddet sırasında evlenmenin haram olduğunu biliyorsa, çocuk erkeğe nispet edilir fakat şer'an annesine nispet edilmez; zira bu durumda kadın zina etmiş sayılır.
Hüküm 699: Bir kadın menopoz döneminde olduğunu iddia ederse bu iddiası dinlenmez. Ancak kocasının olmadığını iddia ederse, ihtiyat gereği şüpheli bir durumda olmadıkça sözü doğru kabul edilir.
Hüküm 700: Bir kimse, bekar olduğunu iddia eden bir kadınla evlenir ve daha sonra başka birisi kadının evli olduğunu iddia ederse, kadının evli olduğu şer'an ispatlanmadığı sürece kadının sözü esas alınır. Eğer (davacı) buna dair delil ikame ederse, onun lehine hükmedilir. Aksi takdirde, davacının kadına yemin teklif etme hakkı yoktur, zira kadın kendi namusu hakkında söz sahibi olarak kabul edilir. Davacının kocaya yemin teklif etme hakkı da yoktur, çünkü koca davanın tarafı değildir.
Hüküm 701: Babanın, emzirme süresi boyunca (yani iki tam yıl) erkek veya kız olsun çocuğunu annesinden ayırması caiz değildir. Zira boşanma veya benzeri bir sebeple ayrılsalar dahi, anne bu süre zarfında çocuğunun velayetine (hıdâne) daha fazla hak sahibidir. İhtiyata en uygun olanı ise, erkek bile olsa çocuğu yedi yaşına gelene kadar annesinden ayırmamaktır.
Hüküm 702: Ergenlik çağına girmiş kız çocuğunu bir an önce evlendirmek ve evlilikle onu koruma altına almak müstahaptır. Nitekim İmam Sadık'tan (Aleyhi's-Selam) şöyle rivayet edilmiştir: "Kişinin mutluluklarından biri de kızının kendi evinde âdet görmemesidir."
Hüküm 703: Ahlakı ve dini hoşunuza giden bir kimse size dünür olarak geldiğinde onu geri çevirmemeniz gerekir. Nitekim Allah Resulü (Sallallahu aleyhi ve âlihi ve sellem) şöyle buyurmuştur: "Size, ahlakından ve dininden razı olduğunuz biri (dünürcü olarak) geldiğinde onu evlendirin. Eğer bunu yapmazsanız, yeryüzünde bir fitne ve büyük bir fesat baş gösterir."
Hüküm 704: Eğer bir kadın, kocasıyla kendisi üzerine başka bir kadınla evlenmemesi ve mehir hakkından vazgeçmesi şartıyla anlaşma yaparsa, bu anlaşma geçerlidir. Kocasının üzerine başka bir kadınla evlenmemesi gerekir, aynı şekilde kadının da kocasından mehrini talep etmemesi gerekir.
Hüküm 705: Zina sonucu doğan bir çocuğun, meşru bir evlilikten olan çocuğu helaldir.
Hüküm 706: Bir kimse, Ramazan ayında gündüz vakti veya eşi hayızlıyken onunla cinsel ilişkiye girerse günaha girmiş olur. Ancak bu ilişkiden hamile kalıp doğum yaparsa, doğan çocuk her ikisinin de meşru çocuğu sayılır.
Hüküm 707: Eğer kaybolan kişinin eşi, kocasının öldüğünden emin olup ölüm iddeti bekledikten sonra başka biriyle evlenir ve daha sonra ilk kocası seferden dönerse, ikinci eşinden boşanma olmaksızın ayrılır ve ilk kocası için helal olur. Eğer ikinci eş onunla cinsel ilişkide bulunmuşsa, ona mehir ödemesi gerekir. Kadının, şüpheli birleşme nedeniyle iddet beklemesi gerekir, yani ilk kocasının bu süre içinde ona yaklaşması haramdır. Ancak iddet süresince kadının nafakası, kendisine dönen ilk kocasına aittir; şüpheli birleşme yapan erkeğe nafaka yükümlülüğü düşmez.