Fesih Hakkını Doğuran Kusurlar
Hüküm 622: Evlilik akdinden sonra kocanın, akit esnasında eşinde aşağıdaki yedi kusurdan birinin bulunduğunu öğrenmesi halinde, boşamaya gerek kalmaksızın evliliği feshetme hakkı vardır:
1- Delilik.
2- Cüzzam.
3- Alaca hastalığı (vitiligo).
4- Körlük.
5- Felç veya belirgin topallık.
6- İfza (idrar veya dışkı çıkış yerinin hayız yeriyle birleşmesi).
7- Afel (rahimde büyüyerek cinsel ilişkiyi engelleyen et parçası).
Hüküm 623: Kadın, kocasının deli, hadım (yani erkeklik organının tamamen kesilmiş olması ve ilişkiye girmeye elverişli bir şeyin kalmaması) veya iktidarsız (ilişkiye girmeyi engelleyen hastalık) olması durumunda nikah akdini feshedebilir. Ancak delilik, diğer iki durumdan farklıdır. Kadın, kocasının deli olması halinde, bu durum nikah öncesinde mevcut olup kadının bundan haberi olmasa da nikah sonrasında veya nikah ve cinsel ilişkiden sonra ortaya çıksa da akdi feshedebilir. İktidarsızlık ise, cinsel ilişkiden sonra meydana gelmişse fesih sebebi sayılmaz. Aynı şekilde hadımlık da cinsel ilişkiden sonra olmuşsa fesih geçerli değildir. Ancak bu durumda, kadının feshetmesi halinde kocanın onu boşaması veya kadın evlilik ilişkisinin devamına razı olursa bilahare yeniden nikah kıyması daha uygundur.
Hüküm 624: Bir kadın, erkeğin hadım olması durumunda nikahı feshedebilir. Hadım, "testislerin çıkarılması (yani alınması) veya buna benzer şekilde, testislerin işlevini yitirecek şekilde ezilmesi" anlamına gelir. Kadın, bu durumun nikah akdinden önce olması ve kendisinden gizlenmesi (hile yapılması) halinde nikahı feshedebilir. Hile yapılmamışsa ihtiyatlı davranmak gerekir.
Hüküm 625: Kadın, kocasının iktidarsızlığı nedeniyle evlilik sözleşmesini ancak durumu yetkili şeriat mahkemesine bildirdikten sonra feshedebilir. Mahkeme, kocaya duruşmadan sonra bir yıl süre tanır. Eğer bu süre içinde eşiyle veya başka bir kadınla cinsel ilişkide bulunursa, fesih gerçekleşmez. Aksi takdirde, kadın fesih hakkına sahip olur. İsterse sözleşmeyi fesheder ve mehrin yarısını alır.
Hüküm 626: Eğer erkek, kadındaki kusurlardan biri sebebiyle nikâhı feshederse, bu fesih zifaftan sonra gerçekleşmişse kadın mehrin tamamına hak kazanır ve boşanmadaki gibi iddet beklemesi gerekir. Fesih zifaftan önce gerçekleşmişse, kadın hiçbir şeye hak kazanmaz ve iddet beklemez. Bu, hile olmadığı durum içindir. Ancak hile varsa (kadının, evlenmek istendiği sırada kusuru bildiği halde erkeğe kendisini kusursuz olarak tanıtması veya kusuru açıklama yükümlülüğü olan birinin, erkeğin kusursuz olduğu inancıyla evliliğe yönelmesi durumunda kusuru gizlemesi), eğer hileyi yapan kadının kendisiyse, erkek nikâhı feshetmeyi seçerse kadın mehre hak kazanamaz. Eğer evliliğe devam etmeyi seçerse, kadına mehrin tamamını ödemesi gerekir. Eğer hileyi yapan eşi olmayan başka biriyse, belirlenen mehir zifaf ile erkeğin üzerine kesinleşir. Ancak erkek, mehri kadına ödedikten sonra onu hileyi yapandan geri alma hakkına sahiptir.
Eğer kadın, erkekteki bir kusur sebebiyle nikâhı feshederse, zifaftan sonra ise mehrin tamamına hak kazanır. Zifaftan önce ise, iktidarsızlık durumu hariç hiçbir şeye hak kazanamaz. İktidarsızlık durumunda ise, belirlenen mehrin yarısına hak kazanır.
Hüküm 627: Evlilikte, daha önce sayılan ve kusur sebebiyle muhayyerlik hakkı doğuran ayıplar dışında, eşlerden birinde bulunan bir kusurun gizlenmesi (ister yaratılıştan gelen eksiklikler olsun, örneğin körlük ve benzeri, isterse fazlalıklar olsun, örneğin kadında sakal çıkması gibi) veya olmayan bir mükemmellik vasfının var olduğu izleniminin yaratılması (şeref, soy, güzellik, bekaret ve benzeri gibi) durumlarında tedlis (aldatma) muhayyerliği sabit olur.
Eğer bir erkek, bir kadınla evlenmek için talip olur ve ben Falan kabiledenim diyerek evlenme talebinde bulunur, kadın da bu nedenle onunla evlenirse ve sonra o erkeğin o kabileden olmadığı ortaya çıkarsa, kadının hile nedeniyle evliliği feshetme hakkı (muhayyerlik) vardır. Eğer kadın evliliği feshederse, evlilik cinsel ilişki gerçekleştikten sonra feshedilmişse mehrini alır; eğer ilişkiden önce feshedilirse, mehrinden hiçbir şey alamaz. Tedlisin muhayyerlik doğurması, ancak şu durumlarda gerçekleşir: Nikâh akdinde bir kusurun olmaması veya bir mükemmellik vasfının şart koşulması veya nitelendirilmesi söz konusu olmalıdır. Bunlara, eşlerden birinin kemal sıfatıyla veya kusursuzlukla nitelendirilmesi veya nişan ve söz kesme sırasında eşin bu sıfatlara sahip olduğunun gösterilmesi ve ardından sözleşmenin bu temelde yapılması da dahildir. Sadece kadının veya velisinin susması, kocanın kusurun olmadığına veya bir kemal sıfatının varlığına inanması durumunda hile gerçekleşmiş sayılmaz.
Hüküm 628: Eğer bir erkek, bir kadınla bakire olduğuna inanarak evlenir de sonradan dul olduğu ortaya çıkarsa, evliliği feshetme hakkı olmaz. Ancak belirlenen mehir, bakire ve dul kadının Mehirleri arasındaki fark oranında azaltılır.
Bu durum, bekaretin sözleşmede şart koşulmadığı veya sözleşmenin bu esasa dayanmadığı hallerde geçerlidir. Eğer bekaret şart koşulmuş veya sözleşme bu esasa dayanıyorsa, erkeğin evliliği feshetme hakkı vardır ve cinsel ilişkiden önce kadının mehri olmaz. Cinsel ilişkiden sonra ise, eğer hileyi yapan kadınsa yine mehri olmaz. Eğer hileyi yapan başkasıysa, kadın mehri hak eder ve koca da mehri hile yapan kişiden geri alır.