SULH HÜKÜMLERİ
Hüküm 513: Sulh: İki kişi arasında, belirli bir malın veya menfaatin mülkiyetinin devri yahut bir borç veya haktan feragat konusunda, bedelli veya bedelsiz olarak yapılan uzlaşmadır.
Hüküm 514: Sulh yapanlarda buluğ, akıl, ihtiyar, kasıt ve hacir bulunmaması şartları aranır.
Hüküm 515: Sulh için özel bir ifade gerekmez, ona delalet eden her söz veya davranış yeterlidir.
Hüküm 516: Bir hakkın veya borcun düşürülmesi kabul gerektirmez, ancak onunla ilgili uzlaşma mutlaka kabul gerektirir.
Hüküm 517: Sulhta, sulh konusu olan şey hakkında bilgi sahibi olmak şart değildir. İki kişinin malları birbirine karıştığında, bunların eşit veya farklı oranlarda ortaklık esasına göre sulh yapmaları caizdir. Aynı şekilde birinin diğerine belirli bir harici mal karşılığında sulh yapması da mümkündür. Bu durumda iki mal arasında ayırım yapmanın güç olup olmaması arasında herhangi bir fark yoktur. İki kişiden birinin malı diğerinin malıyla karıştığında, eşit veya farklı oranlarda ortaklık üzerine uzlaşmaları caizdir. Aynı şekilde, birinin diğeriyle belirli bir harici mal karşılığında uzlaşması da caizdir. Bu konuda, iki mal arasında ayrım yapmanın zor olup olmaması arasında bir fark yoktur.
Hüküm 518: Borçlu, borcun miktarını bildiği halde, alacaklı bu miktarı bilmeden onunla daha az bir miktar üzerinde anlaşırsa, fazlalık borçluya helal olmaz. Ancak alacaklının her durumda, yani borcun gerçek miktarını bilse bile bu anlaşmadan razı olacağını kesin olarak biliyorsa, bu durumda helal olur.
Hüküm 519: Aynı cinsten olan ve ölçülen veya tartılan iki malın takas yoluyla sulh edilmesi, birinde fazlalık olduğu biliniyorsa ihtiyaten caiz değildir; çünkü Riba yasağı bu durumu da kapsar. Fazlalık ihtimali varsa sakınca olmamakla birlikte, ihtiyaten terk edilmesi daha uygundur. Muamele, sulh konusunun iki mal olmaması şeklinde düzeltilebilir. Örneğin, tarafların birbirlerinin zimmetindeki mallarını karşılıklı olarak hibe etmeleri veya bir tarafın diğerinin zimmetindeki alacağından vazgeçmesi karşılığında diğer tarafın da birinci tarafın zimmetindeki alacağından vazgeçmesi üzerine sulh yapılması gibi.
Hüküm 520: Bir kişinin iki kişiye olan iki borcunu takas etmek veya iki kişinin borçlarını -faiz gerektirmeyecek şekilde- değiş tokuş etmekte sakınca yoktur. Örneğin, borçlar ölçülebilir veya tartılabilir cinsten değilse, aynı cinsten değilse veya ölçü veya tartı bakımından eşitse bu durum geçerlidir. Eğer söz konusu mal ölçülen veya tartılan türden ve aynı cinsten ise, aralarındaki değişimde birinin diğerine fazlalık vermesi caiz değildir, daha önce belirtilen önceki meselede olduğu gibi.
Hüküm 521: Eğer borç, ölçülen veya tartılan şeylerden, yani faizin (riba) girdiği türden ise ve vadeli borcun daha azıyla sulh yapılmak istenirse, bu durumda, muameleyi düzeltmek için bir yol bulunmalıdır; örneğin, borçlunun borcunun bir kısmından kurtulmasını sağlamak ve kalan kısmını nakit olarak almak gibi. Bunun dışındaki durumlar için ise, günümüzde tedavülde olan kâğıt paralar gibi, bunlar sayılabilir türden olduğundan borçlu ve diğerleri tarafından daha az karşılığında sulh ve satış yapılması caizdir. Buna göre alacaklının günümüzde poliçeyi bankada ve başka yerlerde iskonto ettirmesi caizdir, çünkü tedavüldeki paralar tartılan veya ölçülen türden değildir.
Hüküm 522: Sulh, tarafların fesih konusunda karşılıklı rıza göstermesiyle bozulur. Aynı şekilde, sulh kapsamında fesih hakkı kendisine tanınan tarafın bu hakkını kullanmasıyla da bozulur.
Hüküm 523: Meclis muhayyerliği, hayvan muhayyerliği ve (daha önce bahsedilen) geciktirme muhayyerliği sulh akdinde geçerli değildir. Evet, eğer sulh konusu malın teslimi normal süreden fazla geciktirilirse veya nakit olarak teslim edilmesi şart koşulup da bu şarta uyulmazsa, diğer tarafın sulh anlaşmasını feshetme hakkı vardır. Alışverişte daha önce bahsedilen diğer sekiz muhayyerlik ise sulh akdinde de geçerlidir. Ancak, gabin (aldanma) muhayyerliği bazı durumlarda geçerli değildir; örneğin, ayrıştırılması imkânsız olmayan karışık bir mal üzerine sulh yapılıp ayrıştırılmadan anlaşmaya varılması ve sonradan malı ayırdıklarında taraflardan birinin aldandığını fark etmesi durumunda.
Hüküm 524: Menfaate konu olan şeyde kusur zuhur ederse, akdin feshi caizdir. Amma sağlam ile kusurlunun kıymetleri arasındaki farkın alınması hususunda ise işkâl bulunmaktadır.
Hüküm 525: Sulh sözleşmesinde, sulha konu malın vakfedilmesi şart koşulmuşsa ve sulh yapanın ölümünden sonra mirasçısı yoksa, şartın ifası için şer'i hâkime başvurulması gerekir. Şayet mirasçısı varsa, mirasçının izninin alınması vaciptir.