Şuf'a Hükümleri
İki ortaktan biri payını üçüncü bir kişiye sattığında, diğer ortağın, satılan bu payı satışta kararlaştırılan bedel karşılığında alma hakkı doğar ve bu hakka şufa denir.
Hüküm 504: Şüf'a (ön alım hakkı), nakledilemeyen ancak bölünebilen araziler, evler ve bahçeler gibi mallarda herhangi bir sorun olmaksızın sabit olur. Aletler, giysiler ve hayvanlar gibi nakledilen mallarda ve bölünemeyen gayrimenkullerde ise iki görüş vardır: Bunlardan daha güçlü olan ilk görüştür. İhtiyatlı olan, ortağın şuf'a hakkını kullanmadan önce alıcının rızasını almasıdır. Alıcının da ortağın talebine olumlu yanıt vermesi uygundur. Aynı şekilde, gemi, nehir, yol, hamam ve değirmen gibi durumlarda da her iki taraf için ihtiyatlı olan bu yolu izlemektir.
Hüküm 505: Şuf'a hakkı, meskenler ve araziler dışındaki malların satışında geçerlidir. Eğer müşterek pay, bedelli hibe, sulh veya benzeri yollarla devredilirse, şerik için şuf'a hakkı söz konusu olmaz. Meskenler ve arazilerde ise şuf'a hakkının sadece satış işleminde geçerli olup olmadığı tartışmalıdır, bu nedenle yukarıdaki ihtiyat prensibi dikkate alınmalıdır.
Hüküm 506: Eğer vakıf, satışına izin verilen bir durumda satılırsa, şuf'a hakkı ortağa aittir.
Hüküm 507: Şüf'a hakkının sübutu için satılan malın iki kişi arasında müşterek olması şarttır. Şayet mal, üç veya daha fazla kişi arasında müşterek ise ve içlerinden biri hissesini satarsa, diğerlerinin şüf'a hakkı doğmaz. Eğer biri hariç hepsi hisselerini satarsa, kalan kişi için şüf'a hakkının sübutu tartışmalıdır; hatta men edilmiştir.
Hüküm 508: Şefîde (şüf'a hakkı sahibinde) Müslüman olma şartı aranır. Alıcı Müslüman ise, kâfirden satın almış olsa bile, kâfirin Müslüman aleyhine şüf'a hakkı yoktur. Müslümanın kâfir aleyhine şüf'a hakkı sabit olup, kâfirin de kendi misli olan (diğer bir) kâfir aleyhine şüf'a hakkı mevcuttur.
Hüküm 509: Şefînin bedeli ödeme gücüne sahip olması şarttır. Dolayısıyla, bedeli ödemekten âciz olan kimse için, rehin verse veya bir kefil bulsa dahi, alıcı buna rıza göstermedikçe şüf'a hakkı sabit olmaz. Evet, eğer bedelin başka bir ülkede olduğunu iddia ederse, bedelin kendisine ulaşacağı süre kadar ve üzerine üç gün eklenerek süre verilir. Bu süre sona ererse şuf'a hakkı düşer. Üç gün için birleştirme yeterlidir ve bu üç günün başlangıcı, şuf'a ile alma zamanıdır, satış zamanı değil.
Hüküm 510: Şufa hakkı sahibi, bedelin miktarı kadar alır, ondan fazlasıyla da eksiğiyle de değil. Mümkün olduğu durumda bedelin aynısıyla alması zorunlu değildir, aksine eğer misli ise onun benzeriyle alabilir.
Hüküm 511: Bedelin kıymet üzerinden olduğu durumda şüf'a hakkının sabit olması konusunda iki görüş vardır, bunlardan daha kuvvetli olanı şüf'a hakkının olmadığı görüşüdür.
Hüküm 512: En kuvvetli görüş, şufa hakkını kullanmak için derhal harekete geçmenin gerekli olduğudur. Bu hak, mazeretsiz oyalanma ve gecikme ile düşer. Ancak, gecikmenin bir mazerete dayanması halinde düşmez. Şöyle ki, gecikme; satışı bilmemek, şufa hakkına sahip olduğunu bilmemek, bedelin yüksek olduğunu sanıp düşük çıkması, alıcının Zeyd sanılıp Amr çıkması, alıcının malı kendisi için aldığını sanıp başkası için aldığının veya aksinin ortaya çıkması, alıcının tek kişi sanılıp iki kişi çıkması veya aksinin ortaya çıkması, satılanın yüzde elli olduğu sanılıp ellinin dörtte biri çıkması, bedelin altın sanılıp gümüş çıkması ya da şufa hakkı sahibinin haksız yere veya ödemekten aciz olduğu bir borç nedeniyle hapsedilmiş olması gibi bir mazeretten kaynaklanıyorsa yahut bunlara benzer başka mazeretler söz konusuysa hak düşmez.