Sübülü’s-Selâmİslam Fıkhı Kütüphanesi Pazartesi, 5 Cemaziyelahir 1448 Hicrî
Dizine dön

BU GÖREVİN MERTEBELERİ

Emr-i bi'l-Ma'ruf ve Nehy-i ani'l-Münker'in mertebeleri: Birinci mertebe: Bu, mertebelerin en aşağısı ve imanın en azıdır. Bu, kalp ile inkârdır, yani kişinin günahtan nefis olarak tiksinmesi ve Allah Subhanehu ve Teâlâ'ya karşı itaatsizlik olması sebebiyle onu kerih görmesidir. İkinci mertebe: Kerih ve kötü olanı bir amel ile göstermek. Örneğin, failden rahatsızlık duyduğunu göstermek, ondan yüz çevirmek veya kaçınmak, onunla konuşmayı kesmek, onun bulunduğu yerden ayrılmak, onunla meşgul olmayı bırakmak veya ekonomik, dünyevi ya da uhrevi işlerde onunla ortaklığı terk etmek. Önemli olan, ondan meydana gelen şeye karşı nefreti gösteren bir tavır sergilemektir. Üçüncü mertebe: Dil ile inkâr etmek. Öncelikle şer'i hükmün kendisine ulaşması ile başlar. Eğer bu, caydırıcı olursa daha fazlasına gerek yoktur. Aksi takdirde ona nasihat etmek ve öğüt vermek; Allah Subhanehu'nun asilere verdiği azabı ve itaat edenlere verdiği mükâfatı hatırlatmak gerekir. Dördüncü mertebe: Daha önce belirtildiği gibi, yapabilme imkânı ve etkili olma ihtimali varsa, günaha karşı caydırıcı, acı verici vuruş ile el ile engelleme. Bu, ister elinde bir alet kullansın isterse kullanmasın geçerlidir. Beşinci mertebe: Eğer önceki mertebeler failin caydırılması için yeterli olmazsa, yaralama veya öldürme yoluyla kan dökme ve bu, toplumsal liderlik şartlarını taşıyan fakihin iznini gerektiren toplumsal hükümlerdendir. Altıncı Mertebe: Protestolar, grevler, gösteriler ve sivil itaatsizlik yoluyla genel hareket ve bunun gerektirdiği durumlarda can, mal ve aile açısından zarara maruz kalmak. Bu görevin gerekliliğine, toplumsal liderlik için yetkin olan fakih (din bilgini) tarafından karar verilir. Hüküm 394: Mükellef kişi için iyiliği emretme ve kötülükten sakındırma görevi, özellikle kendi ailesi hakkında vurgulanmıştır. Hatta bu, Kur'an-ı Kerim'in açık ifadesiyle detaylı olarak emredilmiştir: "Kendinizi ve ailenizi, yakıtı insanlar ve taşlar olan cehennem ateşinden koruyan." Hüküm 395: Eğer bir kişi ailesinden birine iyiliği emreder veya onu kötülükten sakındırır da o kişi vazgeçmezse ve bunu tekrarlamasına rağmen etkili olmazsa, önceki uyarı aşamalarını uygun şekilde yerine getirmişse artık o kişiye karşı sorumluluğu düşer. Bundan sonra aileyi terk etmek veya başka bir yere taşınmak ya da faili kovmak gibi şeyler ona vacip olmaz, önemli ikincil bir maslahat bunu gerektirmedikçe. Tekrardan sonra susmaya en layık kişi, kocasının günah işlediğini ve vazgeçmediğini gören eştir. Bu durumda kadının kocasını zorunlu haklarından mahrum bırakması veya izni olmadan evden çıkması caiz değildir. Eş eğer bir kadın, kocasının asi olduğunu ve yola gelmediğini görürse, bu durumda onu vacip olan haklarından mahrum etme veya izinsiz dışarı çıkma hakkı yoktur. Bilakis, "kadının cihadı iyi geçinmektir" hadisi ona da şamil olur. Bu durum, Kuran-ı Kerim'de bahsedilen Firavun'dan daha ağır değildir. Eşi, onun zulümlerine sabretti ve nihayetinde dünyadaki dört faziletli kadından biri oldu. O şöyle demişti: "Rabbim! Bana katında, cennette bir ev yap. Beni Firavun'dan ve işinden kurtar." Bu kurtuluş, manevi veya ahiret kurtuluşu anlamına gelir, dünyevi kurtuluş değildir, aksi takdirde adı mücahitler arasında yazılmazdı. Hüküm 396: Eğer emir veya yasak, birden fazla kişinin bir araya gelmesine bağlıysa, şartların sağlanması durumunda bu vacip hale gelir veya o zaman onların katılımı vacip olur. Hüküm 397: Eğer emrinin veya sakındırmasının tekrarlanmasının etkili olacağı bilinirse veya muhtemel görülürse, tekrarlamak vacip olur. Hüküm 398: Eğer bir mesele iki kişi arasında içtihat veya taklit yoluyla ihtilaflı ise ve mükellef, failin görüşünün kendisine muhalif olduğunu ve onun yaptığı şeyin kendi nezdinde caiz olduğunu muhtemel görüyorsa, onu bundan nehyetmesi vacip olmaz. Hüküm 399: Eğer failin nasihat ve yumuşak sözlerle caydırılması mümkünse, bunu yapmak zorunludur ve bunun ötesine geçmek caiz değildir. Eğer bunun etkisiz olacağı biliniyorsa, daha ileri tedbirlere başvurmak vacip olur. Mümkün olduğu sürece en hafif yöntemle yetinmek gerekir ve başka yöntemlere geçmek caiz değildir, özellikle de bu durum failin itibarını zedeleyecekse. Hüküm 400: Eğer bu görev sert sözler, sıkı tutum ve kurallara uymayanlara karşı tehdit içeren bir yönteme dayanıyorsa, bu caizdir hatta vaciptir; ancak yalan, çirkin sözler veya aşağılama içermemesi şartıyla. Hüküm 401: Eğer etki ve caydırıcılık, birinci ve ikinci derecenin bazı aşamalarının birleştirilmesiyle veya bu iki dereceden herhangi birinin kullanılmasıyla, ya da tüm aşamalarının birleştirilmesiyle sağlanabilirse, bu mümkün olduğu sürece yapılması vacip olur. Hamd, âlemlerin Rabbi, Rahman ve Rahim, din gününün sahibi Allah'a mahsustur. II. BÖLÜM: