Sübülü’s-Selâmİslam Fıkhı Kütüphanesi Pazartesi, 5 Cemaziyelahir 1448 Hicrî
Dizine dön

İYİLİĞİ EMRETME VE KÖTÜLÜKTEN SAKINDIRMA KİTABI

Hiç şüphe yok ki, Kur'an-ı Kerim ve Sünnet-i Şerife'de belirtildiği üzere, en büyük dini vecibelerden biri, iyiliği emretmek ve kötülükten sakındırmaktır. Allahu Teâlâ şöyle buyuruyor: "İçinizden, halkı hayra davet eden, iyiliği emreden ve kötülükten sakındıran bir topluluk bulunsun. İşte kurtuluşa erenler, onlardır." Ve yine şöyle buyuruyor: "Sizler, insanlar için (ortaya) çıkarılmış en hayırlı ümmetsiniz; iyiliği emreder, kötülükten alıkoyarsınız." Ve diğer ayetler. Rivayetlere gelince; yüzlercedir. Farzı, "Dinin gayesi", "Şeriatın direği", en yüce ve en şerefli farz olarak nitelendirilir. Ayrıca, onda halkın yararı ve sefihlerin caydırılması da vardır. İmam Bakır'dan (Aleyhi's-Selam) şöyle nakledilmiştir: "İyiliği emretmek ve kötülükten sakındırmak peygamberlerin yoludur ve Salihlerin metodudur. Bu, öyle büyük bir farzdır ki, onunla diğer farzlar ikame edilir, mezhepler güvende olur, kazançlar helal olur, zulümler geri çevrilir, yeryüzü imar edilir, düşmanlardan intikam alınır ve işler doğru yolda ilerler." Emiru'l-Muminin'den (Aleyhi's-Selam) şöyle rivayet edilmiştir: "Allah yolunda yapılan bütün hayır işler ve cihat, iyiliği emretmek ve kötülükten sakındırmak yanında, engin bir denizdeki bir damlacık gibidir. İyiliği emretmek ve kötülükten sakındırmak ne eceli yaklaştırır ne de rızkı azaltır. Bütün bunlardan daha faziletli olan ise, zalim bir yöneticinin karşısında söylenen adalet sözüdür." Peygamber (Sallallahu aleyhi ve âlihi ve sellem) şöyle buyurmuştur: "Ümmetim, iyiliği emredip kötülükten sakındırdıkları ve iyilik üzerine yardımlaştıkları sürece hayır üzere olmaya devam edecektir. Ama bunu yapmadıkları zaman, onlardan bereketler çekilecek, birbirleri üzerine musallat olacaklar ve onların ne yerde ne de gökte yardımcısı olmayacaktır." Not: Bu bölümdeki konuları, Selef-i Salih'in (Önceki Salih kimselerin Allah ruhlarını takdis etsin) takip ettiği "Bireysel Fıkıh" modeline göre düzenledik. "Toplumsal Fıkıh" yaklaşımıyla ilgili olarak ise (ki bu konuda "Toplumsal Fıkhın Genel Temelleri" adlı eseri yazdık), bazı meselelere bakış açısı farklı olacaktır. Bu kitaba bundan bir kısmını ekledik. Geniş araştırmanın tamamı, Fıkhu'l-Hilaf kitabının bu fariza ile ilgili özel iki cildinde bulunmaktadır. Allah doğru yola ileticidir. Hüküm 391: İyiliği emretmek (Emr-i bi'l-Maruf) vaciptir ve haram olan kötülükten nehyetmek (Nehy-i ani'l-Munker) de farz-ı kifaye olarak (yani belirli her bir kişiye değil, ümmetin tamamına) vaciptir. Eğer yeterli sayıda kişi, tek olsun çok olsun, bu görevi yerine getirirse, diğerlerinden bu yükümlülük düşer. Ancak yeterli sayıda kişi bu görevi yerine getirmezse, yani hiç kimse yerine getirmezse veya yetersiz sayıda kişi yerine getirirse, bu görevi yerine getirmeyen herkes günah işlemiş olur ve cezayı hak eder. Hüküm 392: Emr-i bi'l-Ma'ruf ve Nehy-i ani'l-Munker'in ön hazırlıklarını yapmak gereklidir. Bu hazırlıklar şunlardır: Birincisi: Hayatta zaruri ve zorunlu olan şer'i hükümleri öğrenmek, böylece kişi kendisinde ve başkalarında neyin iyi neyin kötü olduğunu bilebilir. İkincisi: Taklit edilmesi caiz olan mutlak müçtehidi yetiştirmek. Bu da bir kısmının bu yüksek dereceye ulaşması için yeterli sayıda bir topluluğun dini ilimleri öğrenmeye yönelmesiyle olur. Herhangi bir toplumun, gelecekte bütün müçtehitlerin yok olmasına ve yerlerine başkalarının ikame edilmemesine yol açacak şekilde bunu ihmal etmesi caiz değildir. Aksi takdirde, tüm işler tamamen dünyevi (Din dışı) yargıya dönecektir.