TİCARİ MALLARIN ZEKÂTI
Ticari mallardan maksat, kâr amacıyla cins ve varlıkları anlaşma gereği değiş tokuş etmektir. Para cinsleri ticari mallardan sayılmaz; zira para birimleri döviz cinsine girer.
Hüküm 381: Ticari malvarlıklarındaki zekât miktarı %2,5 (yüzde iki buçuktur.) Aşağıdaki şartlar oluştuğunda zekât farz olur:
1- Ticaret ve kar etme amacıyla edinilen Cinsin üzerinden bir yıl geçmesi durumunda.
2- Yıl boyunca kar etme maçı taşınması halinde, yıl esnasında kar etme niyetini değiştirir kendisine tahsis ederse, ona zekât farz olmaz.
3- Yıl boyu o cins alış fiyatı veya fazlasıyla kalırsa; fiyatı artsın diye bekletir onun değeri düşerse, ona zekât farz olmaz.
Bazıları bir şart daha söylemişler: Ticari mal nisap miktarına ulaşırsa ona zekât farz olur, bunun nisap miktarı yukarıda açıkladığımız altın ve gümüş miktarıdır. Ancak bu görüşün yeterli ve güçlü bir delili yoktur. Rivayetlere göre bu şart yok hükmündedir ihtiyat görüşü budur.
Zekât almaya müstahak olan kişiler sekiz kısımdır:
1- Fakir.
2- Miskin.
Her ikisi de kendisinin ve ailesinin yıllık ihtiyacını karşılayamayan kimsedir. Aileden maksat yalnız eşi çocukları değildir masrafını karşılaması gereken misafirlerde aileden sayılır.
3- Zekât çalışanları, yani zekât toplamakla, muhafaza etmekle, muhasebeciliğini yapmakla, zekâtı imama (a.s) veya umumi naibine veya müstahak olanlara ulaştırmakla görevlenen kişiler. Günümüzün maliyecileri gibi.
4- Müellefetü'l-Kulub: Zekât müstahakkı olan diğer bir grup ise, dini inançları ve bilinçleri zayıf olan Müslümanlardır. Bunlara dinlerini daha iyi anlayıp ve amel etmeleri ve dinlerinde daha sabit kalmaları için zekât verilir. Aynı şekilde kalpleri İslam'a geçmelerini veya kâfirlere karşı savaş ve cihatta Müslümanlara yardım sağlamak için kâfirlere verilen zekâttır.
5- er-Rikab: Azat olmaları için sözleşme yapan ancak sözleşme parasını ödeye bilmeyen kölelere ödemelerini yapıp özgürleşmeleri için zekât verilebilir. Aynı şekilde çok çetin durumda olan köleleri a azat etmek için satın almak amacıyla zekât verilebilir. Hatta zekât vermek için müstahak bulunmaması durumunda zekât vererek her köle azat edilebilir. Genel görüşe göre müstahak bulunmasına rağmen zekât vererek köle azat edilebilir.
6- İflas edenler: başkalarına borçlu olur vaktinde o borcu ödeyecek durumu olmazsa, ister kendi masrafını şu an veya ileride karşılaya bilsin ister bilmesin, borcunu ödemek için ona zekât verilebilir. Tabi onun borcu haram bir işten dolayı olmaması durumunda.
7- Allah yolunda: yani her türlü hayır işlerde yol, köprü, okul, cami, düşmanlığı olan kişilerin barışmasında, fesat ve kötülüğün bertaraf edilmesinde ve insanı Allaha yakınlaştıracak her türlü amelde, ister genel olsun isterse özel hacca gidemeyen birini hacca göndermek ihtiyaç sahibi ilim adamına ev almak veya yaptırmak gibi.
8- Yolda kalana: yolculuk esnasında parası bittiği için vatanına dönemez durumda kalana borç alçak veya satacak bir şeyinin olmaması durumunda vatanına döndürecek miktarda zekât ona verilebilir.