Sübülü’s-Selâmİslam Fıkhı Kütüphanesi Pazartesi, 5 Cemaziyelahir 1448 Hicrî
Dizine dön

ZEKÂTIN FARZ OLDUĞU ŞEYLER

Meşhur görüşe göre dokuz şeye zekât farzdır: Para olarak kullanılan altın, gümüş; hayvanlardan deve, sığır ve koyun; hububattan buğday, arpa, hurma ve kuru üzüm. Ancak Ehlibeyt'ten (a.s) bize ulaşan rivayetlere göre zekât bunlardan daha fazlası farz olur. Buna göre ihtiyat gereği aşağıdaki eşyalara da zekât verilmelidir: 1- Tartılan veya ölçülen ve zeminde yetişen tüm hububatta; pirinç, mercimek, fasulye gibi; ticaret yapılan hububatlar, üçüncü kısımdan sayılır. 2- (Altın ve gümüşe) ilaveten tüm para birimleri dinar, dolar, avro vs. bir yıl kullanılmadan saklanma şartıyla. 3- Stoklanan ticari mallar, fiyatları yükselmesi için stoklanır ve bir yıl üzerinden geçer aldığı fiyatın üzerinde fiyat verirler, ancak daha fazla artması için o malı satmaz. Üç grup hayvanlar: Hayvanlarda zekâtın farz oluş şartları: I. Şart: "Sayı". Devede on iki sayı vardır: 1- Beş deve zekâtı bir koyundur. 2- On deve, zekâtı iki koyundur. 3- On beş deve, zekâtı üç koyundur. 4- Yirmi deve, zekâtı dört koyundur. 5- 25 deve zekâtı 5 koyundur. 6- 26 deve zekâtı 2 yaşında bir deve yavrusudur. 7- 36 deve zekâtı 3 yaşında bir deve yavrusudur. 8- 46 deve zekâtı 4 yaşına girmiş bir devedir. 9- 61 deve zekâtı 5 yaşına girmiş bir devedir. 10- 76 deve zekâtı 2 adet iki yaşına girmiş deve yavrusudur. 11- 91 deve zekâtı 2 adet üç yaşına girmiş deve yavrusudur. 12- 121 deve zekâtı her 50 tanesi için bir 4 yaşına girmiş deve ve her 40 deve içinse 3 yaşına girmiş deve yavrusu verilmelidir. Hüküm 375: Sığırın iki sayısı vardır: 1- 30 sığırın zekâtı 1 yaşında buzağıdır. 2- 40 sığırın zekâtı iki yaşını bitirip üç yaşına giren bir baş danadır. Hüküm 376: Koyunun nisap sayısı beş tanedir: 1- 40 koyun zekâtı bir koyundur. 2- 121 koyun zekâtı iki koyundur. 3- 201 koyun zekâtı üç koyundur. 4- 301 koyun zekâtı dört koyundur. 5- 400 ve üzeri zekâtı her yüz koyunda bir koyundur. 40 koyundan az olursa zekâtı yoktur ve nisap sayıları arasında olanlara da zekât yoktur. II. Şart: Yıl boyu dışarıdan beslenmesi lazım. Dışarıda beslenmesinden maksat, bu hayvanlar otlakıyelere salınıp tabii otlardan faydalanmalıdır, onların karnını doyurmak için sahibinin masraf edip çaba harcamasına gerek duyulmamasıdır. Bu durumda o hayvanlar saime sayılır ve zekâta tabidirler, ama sahipleri tarafından beslenmeleri durumunda malufe sayılır ve zekâtları yoktur. III. Şart: Bu hayvan yılın bazı günleri dahi olsa çalıştırılmamalıdır, çalışması durumunda zekâtı yoktur. Elbette bu görüş meşhur olan bir görüştür. Doğru olan ise bu şart geçersizdir; zira Hayvanlarda çalıştırılan ile çalıştırılmayan arasında bir fark yoktur, her ikisi için de zekât farzdır. Önceki şartta belirtildiği gibi yalnız elden doyurulması durumunda zekâta tabi değildir. IV. Şart: Bu hayvanlar yukarıdaki şartlarla birlikte, kameri yıla göre bir yaşını doldurmaları gerekmektedir.